Een seizoenstafel maken: wat er per seizoen op kan

Een seizoenstafel is niet alleen decoratie. Het is een kalender die tot leven komt! Een plek in huis of in de klas waar te zien is welke tijd van het jaar het is en die met de weken meebeweegt. Voor jonge kinderen werkt dat beter dan welke uitleg dan ook. Ze zien dat het buiten verandert en deze waarneming wordt versterkt doordat het ook op de seizoenstafel zichtbaar is.

Je hoeft er niet veel voor te kopen, en je hoeft ook niet handig te zijn. Hieronder staat hoe je begint en wat er per seizoen op kan.

Hoe je een seizoenstafel maakt

Kies een plek op ooghoogte van je kind. Een lage kast, een vensterbank, een plank of een krukje. Het formaat doet er minder toe dan dat het kind erbij kan. Een seizoenstafel waar alleen naar gekeken mag worden kan, maar mist het doel van interactie.

Daarna bouw je in drie lagen:

De ondergrond. Een lap stof in de kleur van het seizoen. Groen in het voorjaar, goud of oker in de herfst, wit of diepblauw in de winter. Speelzijde valt mooi in plooien en laat licht door, maar een oude lakenpunt in de goede kleur werkt ook.

De achtergrond. Iets dat hoogte geeft: een tak in een pot, een doek tegen de muur of een transparant. Zonder achtergrond blijft een seizoenstafel plat.

De voorgrond. Hier komt wat er gevonden is. Kastanjes, dennenappels, pepernoten, een steen, een veer of een schelp van de vakantie. Dit is het belangrijkste deel, en het hoeft niets te kosten.

Daar mag dan nog iets bij: een bijenwaskaars, een gevilt figuurtje, een kaart die past bij het moment. Horend bij de aankleding.

Herfst

September tot november is voor veel gezinnen het seizoen waarin de tafel het meest gebruikt wordt, omdat er buiten zoveel te vinden is. Kastanjes, eikels, beukennootjes, gekleurd blad of een lege notendop.

Kleuren gaan van groen naar goud, oranje en roodbruin. Twee jaarfeesten vallen in deze maanden: het Michaëlsfeest eind september, met een ridder of een draak op de tafel, en Sint Maarten op 11 november, waarbij de zelfgemaakte lantaarn na de optocht een tijdje op de tafel kan blijven staan.

Tegen het einde van november wordt het donkerder en verdwijnt het felle blad. Dat is het moment om de lap te verruilen voor iets rustigers. Wat bij dit seizoen past staat bij elkaar in Seizoenstafel herfst.

Winter

December tot februari draait om licht. Weinig kleur, veel wit, zilver en diepblauw en juist daardoor valt een brandende kaars op.

In de adventsweken groeit de tafel mee: elke week een kaars erbij, en de kerststal die zich langzaam vult. Maria en Jozef beginnen ergens anders in de kamer en komen elke dag een stukje dichterbij; op kerstavond ligt het kindje er. Na Driekoningen, begin januari, mag alles weer weg.

De weken daarna zijn de stilste van het jaar. Een enkele tak, een steen, en/of een kaars. Of 3 glazen potjes, beplakt met rood, blauw en groen vliegerpapier om de drie koningen uit te beelden.

Dat mag; niet elk seizoen hoeft even vol te zijn. Meer hierover kun je lezen in het blog Seizoenstafel winter.

Lente

Vanaf maart komt het eerste groen terug. Takken met knoppen die binnen uitlopen, bolletjes in een schaal, een vilten lammetje of bloemkindje.

Palmpasen valt in deze periode met de versierde stok en het broodhaantje. Sommige scholen vieren in plaats daarvan het lentefeest. En later komt Pinksteren met bloemenkransen en het symbool van de duif.

Dit is het seizoen waarin het snelst iets verandert. Een tak die in een week tijd openbarst is voor een kind ontzettend speciaal om mee te maken en daarom wordt in dit seizoen vaak de betrokkenheid bij de seizoenstafel weer groter. De eerste bloempjes worden geplukt en kunnen in kleine vaasjes neergezet worden, net zoals een pluizig veertje dat door de lucht kwam aanzweven.

In Het eerste groen op de seizoenstafel staat uitgebreider hoe die overgang van winter naar lente eruitziet; het materiaal vind je bij Seizoenstafel lente.

Zomer

Juni tot augustus is het seizoen van de volle kleur: groen, geel, helderblauw. Schelpen, zand in een glaasje, gedroogde bloemen, veldbloemen in een klein vaasje.

Sint Jan valt rond de langste dag en gaat over vuur en warmte. Bijenwasjes van vuurtjes en bloemen die worden gemaakt staan ook mooi op de zomer seizoenstafel! Hierna wordt het rustig. De vakantie begint en de tafel mag best een paar weken hetzelfde blijven. Een blauwe en gele doek om het strand en de zee na te bootsen. Wat kinderen van het strand of uit het bos meenemen vult hem vanzelf. Zie Seizoenstafel zomer.

Hoeveel is genoeg

De meest gemaakte fout is te veel. Een tafel met twintig voorwerpen wordt een verzameling; een tafel met vijf voorwerpen wordt een beeld. Zet weg wat niet bij dit moment hoort in een doos onder de tafel of in een kast, zodat je het volgend jaar weer kan gebruiken.

En verander liever vaak iets kleins dan af en toe alles. Een blad dat erbij komt omdat je kind het meebracht en een diertje wat verdwijnt omdat het in winterslaap gaat doet meer dan een complete verbouwing per kwartaal.

Samen met je kind

Laat het kind zelf neerzetten wat het gevonden heeft, ook als het scheef staat. Een seizoenstafel die door een volwassene wordt gemaakt ziet er misschien gelikter uit, maar heeft voor een kind minder betekenis. Het gaat erom dat een kind merkt dat wat het buiten oppakt, binnen een plek krijgt.

Wat je aan materiaal nodig hebt doeken, kaarsen, kaarten en boeken vind je bij Seizoenstafel. Zoek je iets bij een bepaald feest, kijk dan bij Jaarfeesten.